CÁC BIỆN PHÁP KHẨN CẤP TẠM THỜI TRONG TỐ TỤNG DÂN SỰ

Trong quá trình tòa án giải quyết vụ việc dân sự, đôi khi tòa án phải quyết định áp dụng một hoặc một số biện pháp cần thiết để giải quyết nhu cầu cấp bách của đương sự, bảo vệ bằng chứng hoặc để bảo đảm thi hành án. Các biện pháp này được gọi là biện pháp khẩn cấp tạm thời. 

So với các biện pháp khác được tòa án quyết định áp dụng trong quá trình tố tụng để giải quyết vụ việc dân sự thì biện pháp khẩn cấp tạm thời có những khác biệt vừa mang tính khẩn cấp, vừa mang tính tạm thời. Tính khẩn cấp của biện pháp được thể hiện ở chỗ, tòa án phải ra quyết định áp dụng ngay và quyết định này được thực hiện ngay sau khi được tòa án quyết định áp dụng, nếu không sẽ mất hết ý nghĩa tác dụng. Tính tạm thời của biện pháp này được thể hiện ở chỗ, quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời chưa phải là quyết định cuối cùng về giải quyết vụ án dân sự. Sau khi quyết định áp dụng, nếu không có lý do áp dụng không còn nữa thì tòa án có thể hủy bỏ quyết định này. 

Theo quy định tại các điều 115 đến điều 142 Bộ luật tố tụng dân sự 2015 thì thủ tục áp dụng các biện pháp khẩn cấp tạm thời cụ thể như sau:

1. Giao người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự, người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi cho cá nhân hoặc tổ chức trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục.

Việc chuyển đứa trẻ, người mất năng lực hành vi dân sự, người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi cho người khác hoặc một tổ chức trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trong trường hợp cha mẹ đứa trẻ, người mất năng lực hành vi dân sự, người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi không có điều kiện trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục để chúng phát triển bình thường. Theo quy định tại điều 115 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015 thì biện pháp khẩn cấp tạm thời giao người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự, người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi cho cá nhân hoặc tổ chức trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục được tòa án quyết định áp dụng khi giải quyết vụ án có liên quan đến những người này mà họ chưa có người giám hộ như vụ án li hôn, tước quyền chăm sóc, nuôi dưỡng con chưa thành niên của bố mẹ…theo yêu cầu của cá nhân, cơ quan, tổ chức có quyền yêu cầu tòa án quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời hoặc khi xét thấy cần thiết Tòa án sẽ quyết định áp dụng.

2. Buộc thực hiện trước một phần nghĩa vụ cấp dưỡng

Là việc người bị yêu cầu cấp dưỡng phải ứng trước một khoản tiền nhất định để thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng đảm bảo cho người được cấp dưỡng giải quyết những khó khăn trước mắt của họ. Theo quy định tại điều 116 Bộ luật tố tụng dân sự 2015 thì biện pháp thực hiện trước một phần nghĩa vụ cấp dưỡng được tòa án quyết định áp dụng trong việc giải quyết vụ án có liên quan đến yêu cầu cấp dưỡng và xét thấy yêu cầu đó là có căn cứ và nếu không thực hiện trước ngay một phần nghĩa vụ cấp dưỡng sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe, đời sống của người được cấp dưỡng khi giải quyết các vụ án có liên quan như vụ án li hôn, vụ án yêu cầu cấp dưỡng li hôn…Tuy vậy, tòa án chỉ quyết định áp dụng khi xét thấy yêu cầu đó là có căn cứ như người bị yêu cầu là cha mẹ, vợ chồng của người được cấp dưỡng có nghĩa vụ phải cấp dưỡng cho người yêu cầu cấp dưỡng và nếu không thực hiện trước ngay một phần nghĩa vụ cấp dưỡng sẽ ảnh hưởng lớn sức khỏe, đời sống của người yêu cầu cấp dưỡng như người yêu cầu do ốm đau, bệnh tật, phải nuôi con nhỏ ốm đau, không có việc làm…hoàn cảnh kinh tế rất khó khăn không thể tự nuôi con hay bản thân mình. 

3. Buộc thực hiện trước một phần nghĩa vụ bồi thường thiệt hại do tính mạng, sức khỏe bị xâm phạm

Buộc thực hiện trước một phần nghĩa vụ bồi thường thiệt hại do tính mạng, sức khỏe bị xâm phạm là việc người gây thiệt hại phải ứng trước một khoản tiền nhất định để bồi thường thiệt hại cho người bị hại trong việc giải quyết vụ án liên quan đến yêu cầu đòi bồi thường thiệt hại do tính mạng, sức khỏe bị xâm phạm. Tuy vậy, Tòa án chỉ quyết định áp dụng biện pháp này khi xét thấy yêu cầu đó là có căn cứ như người gây thiệt hại có nghĩa vụ phải bồi thường cho người bị hại và cần thiết  như người bị thiệt hại đang lâm vào tình trạng có khó khăn về kinh tế do ốm đau, không có việc làm…không thể tự mình khắc phục được thiệt hại.

4. Buộc người sử dụng lao động tạm ứng tiền lương, tiền bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, chi phí cứu chữa tai nạn lao động, tiền bồi thường, trợ cấp tai nạn lao động hoặc bệnh nghề nghiệp cho người lao động.

Là việc người sử dụng lao động phải ứng trước một khoản tiền nhất định để trả lương, đóng bảo hiểm y tế, BHXH, BHTN, trả chi phí cứu chữa tai nạn lao động, bồi thường thiệt hại lao động hay trợ cấp tai nạn lao động hoặc trợ cấp bệnh nghề nghiệp cho người lao động. 

5. Tạm đình chỉ thi hành quyết định đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động, quyết định sa thải người lao động

Theo quy định tại điều 119 BLTTDS 2015 thì tạm đình chỉ thi hành quyết định đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động, quyết định sa thải người lao động được tòa án quyết định áp dụng nếu việc giải quyết vụ án lao động có liên quan đến việc đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động hoặc sa thải người lao động thuộc trường hợp người sử dụng lao động không được thực hiện quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động hoặc không được xử lí kỉ luật sa thải đối với người lao động theo quy định của pháp luật về lao động.

6. Kê biên tài sản đang tranh chấp

Kê biên tài sản đang tranh chấp là việc kiểm kê, cấm chuyển dịch tài sản đang tranh chấp. Theo quy định tại điều 120 thì kê biên tài sản đang tranh chấp được tòa án quyết định áp dụng trong quá trình giải quyết vụ án dân sự nếu có căn cứ cho thấy người giữ tài sản đang tranh chấp có hành vi tẩu tán, hủy hoại tài sản. Tài sản bị kê biên có thể được thu giữ, bảo quản tại cơ quan thi hành án hoặc lập biên bản giao cho một bên đương sự hoặc người thứ ba quản lí cho đến khi có quyết định của tòa án. 

7. Cấm chuyển dịch về quyền tài sản đối với tài sản đang tranh chấp

Là việc không cho thay đổi quyền về tài sản đối với tài sản đang tranh chấp. Theo quy định tại điều 121 thì cấm chuyển dịch quyền về tài sản đối với tài sản đang tranh chấp được tòa án quyết định áp dụng trong quá trình giải quyết vụ án dân sự, nếu có căn cứ cho thấy người đang chiếm hữu hoặc giữ tài sản đang tranh chấp có hành vi chuyển dịch quyền về tài sản đối với tài sản đang tranh chấp có hành vi chuyển dịch quyền về tài sản đối với tài sản đang tranh chấp cho người khác nhằm trốn tránh nghĩa vụ. Khi tòa án đã quyết định áp dụng cấm chuyển dịch quyền về tài sản đối với tài sản đang tranh chấp thì mọi sự chuyển dịch quyền về tài sản đối với tài sản đang tranh chấp thì mọi sự chuyển dịch quyền về tài sản đối với tài sản đang tranh chấp đều vô hiệu. 

8. Cấm thay đổi hiện trạng tài sản đang tranh chấp

Cấm thay đổi hiện trạng tài sản đang tranh chấp là việc không cho phép thay đổi hiện trạng tài sản. Theo quy định tại điều 122 BLTTDS 2015 thì cấm thay đổi hiện trạng tài sản đang tranh chấp được tòa án quyết định áp dụng trong quá trình giải quyết vụ án dân sự nếu có căn cứ cho thấy người đang chiếm hữu hoặc giữ tài sản đang tranh chấp có hành vi tháo gỡ, lắp ghép, xây dựng thêm hoặc có hành vi khác làm thay đổi hiện trạng tài sản đó. Tòa án quyết định áp dụng biện pháp này khi giải quyết vụ án dân sự theo yêu cầu của cá nhân, cơ quan, tổ chức có quyền yêu cầu tòa án áp dụng.

9. Cho thu hoạch, cho bán hoa màu hoặc sản phẩm, hàng hóa khác

Tòa án quyết định áp dụng trong quá trình giải quyết vụ án dân sự nếu tài sản đang tranh chấp hoặc liên quan đến tranh chấp là hoa màu hoặc sản phẩm, hàng hóa khác ở thời kỳ thu hoạch hoặc không thể bảo quản được lâu dài. Các tài sản thu được phải được bảo quản hoặc bán theo các phương thức do pháp luật quy định (theo phương thức bán tài sản kê biên để thi hành án)

10. Phong tỏa tài khoản tại ngân hàng, tổ chức tín dụng khác, kho bạc nhà nước

Phong tỏa tài khoản tại ngân hàng, tổ chức tín dụng khác, kho bạc nhà nước là việc cô lập không cho chuyển dịch tài sản ở tài khoản tại ngân hàng, tổ chức tín dụng khác, kho bạc nhà nước. Khi tòa án có căn cứ cho thấy người có nghĩa vụ có tài khoản tại ngân hàng, tổ chức tín dụng khác, kho bạc nhà nước và việc áp dụng biện pháp này là cần thiết để bảo đảm cho việc giải quyết vụ án hoặc bảo đảm cho việc thi hành án. Khi tòa án đã quyết định áp dụng biện pháp này, mọi giao dịch thực hiện đối với tài sản của tài khoản tại ngân hàng, tổ chức tín dụng khác, kho bạc nhà nước có trách nhiệm ngừng mọi giao dịch liên quan đến tài sản của tài khoản bị phong tỏa cho đến khi có quyết định khác về tài khoản bị phong tỏa của tòa án. 

11. Phong tỏa tài sản ở nơi gửi giữ

Theo quy định tại điều 125, việc phong tỏa tài sản ở nơi gửi giữ được tòa án quyết định áp dụng nếu trong quá trình giải quyết vụ án có căn cứ cho thấy người có nghĩa vụ có tài sản đang có tài sản gửi người khác giữ và việc áp dụng biện pháp này là cần thiết để bảo đảm cho việc giải quyết vụ án hoặc bảo đảm cho việc thi hành án. Khi tòa án đã quyết định áp dụng biện pháp này, mọi giao dịch thực hiện đối với tài sản gửi giữ đều vô hiệu. Nhận được quyết định này của tòa án, người đang nhận gửi giữ tài sản bị phong tỏa có trách nhiệm ngừng mọi giao dịch liên quan đến tài sản phong tỏa cho đến khi có quyết định khác về tài sản bị phong tỏa của tòa án. 

12. Phong tỏa tài sản của người có nghĩa vụ

Là việc cô lập không cho chuyển dịch tài sản của người có nghĩa vụ đang do họ giữ. Tòa án quyết định áp dụng biện pháp này khi giải quyết vụ án dân sự theo yêu cầu của cá nhân, cơ quan, tổ chức có quyền yêu cầu tòa án áp dụng. 

13. Cấm hoặc buộc thực hiện một số hành vi nhất định

Cấm thực hiện một số hành vi nhất định là việc không cho thực hiện một số hành vi nhất định. Buộc thực hiện một số hành vi nhất định là việc bắt phải thực hiện một số hành vi nhất định. Tòa án quyết định áp dụng nếu trong quá trình giải quyết vụ án có căn cứ cho thấy đương sự hoặc cá nhân, cơ quan, tổ chức khác thực hiện hoặc không thực hiện một số hành vi nhất định làm ảnh hưởng đến việc giải quyết vụ án hoặc quyền và lợi ích hợp pháp của người khác có liên quan trong vụ án đang được tòa án giải quyết.

14. Cấm xuất cảnh đối với người có nghĩa vụ

Cấm xuất cảnh đối với người có nghĩa vụ là không cho người có nghĩa vụ trong vụ án được xuất cảnh đi nước ngoài. Khi tòa án đã quyết định áp dụng cấm xuất cảnh đối với người có nghĩa vụ thì đương sự bị cấm xuất cảnh không được xuất cảnh và cơ quan có thẩm quyền làm thủ tục xuất cảnh sẽ không được làm thủ tục cho đương sự xuất cảnh theo quy định của pháp luật

15. Cấm tiếp xúc với nạn nhân bạo lực gia đình

Cấm tiếp xúc với nạn nhân bạo lực gia đình là cấm người có hành vi bạo lực gia đình tiếp xúc với nạn nhân bạo lực gia đình. Theo quy định tại điều 129 biện pháp cấm người có hành vi bạo lực gia đình tiếp xúc với nạn nhân bạo lực gia đình có hành vi bạo lực gia đình được áp dụng nếu biện pháp đó là cần thiết để bảo vệ tính mạng, sức khỏe, danh dự của nạn nhân bạo lực gia đình theo quy định của Luật phòng chống bạo lực gia đình. 

16. Tạm dừng việc đóng thầu và các hoạt động có liên quan đến việc đấu thầu

Tạm dừng việc đóng thầu và các hoạt động có liên quan đến việc đấu thầu được áp dụng nếu quá trình giải quyết vụ án cho thấy việc áp dụng biện pháp này là cần thiết để bảo đảm cho việc giải quyết vụ án theo đúng quy định của pháp luật. Tòa án quyết định áp dụng biện pháp này trong quá trình giải quyết vụ án dân sự theo yêu cầu của cá nhân, cơ quan, tổ chức có quyền yêu cầu tòa án áp dụng. Khi tòa án đã quyết định áp dụng là tạm dừng việc đóng thầu và các hoạt động có liên quan đến việc đấu thầu thì mọi hoạt động liên quan đến việc đấu thầu như đóng thầu, phê duyệt danh sách ngắn, kết quả lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư, kí kết hợp đồng, thực hiện hợp đồng, thực hiện hợp đồng đều phải dừng lại, nếu không dừng lại thì kết quả của nó sẽ không được pháp luật công nhận. 

17. Bắt giữ tàu bay, tàu biển để bảo đảm giải quyết vụ án

Theo quy định tại Điều 131 BLTTDS năm 2015, biện pháp bắt giữ tàu bay, tàu biển để bảo đảm giải quyết vụ án được tòa án quyết định áp dụng trong trường hợp sau:

• Tàu biển bị yêu cầu bắt giữ để bảo đảm việc giải quyết khiếu nại hàng hải mà người yêu cầu bắt giữ tàu biển đã khởi kiện vụ án dân sự tại tòa án;
• Chủ tàu là người có nghĩa vụ về tài sản trong vụ án đang giải quyết và vẫn là chủ tàu tại thời điểm áp dụng biện pháp khẩn cấp bắt giữ tàu biển;
• Người thuê tàu trần, người thuê tàu định hạn, người thuê tàu chuyến hoặc người khai thác tàu là người có nghĩa vụ về tài sản trong vụ án dân sự phát sinh từ khiếu nại hàng hải theo quy định của Bộ luật hàng hải Việt Nam và vẫn là người thuê tàu trần, người thuê tàu định hạn, người thuê tàu chuyến, người khai thác tàu hoặc là chủ tàu tại thời điểm áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời bắt giữ tàu biển;
• Tranh chấp đang được giải quyết trong vụ án phát sinh trên cơ sở của việc thế chấp tàu biển đó;
• Tranh chấp đang được giải quyết trong vụ án liên quan đến quyền sở hữu hoặc quyền chiếm hữu tàu biển đó. 

Trên đây là bài viết về “Các biện pháp khẩn cấp tạm thời trong tố tụng dân sự” của Công ty Luật TNHH Apra. Quý khách hàng thắc mắc hoặc có ý kiến về các vấn đề nêu trong bài viết và cần được giải đáp, vui lòng liên hệ số hotline để được tư vấn và hỗ trợ.

_________________________________

Mọi thông tin yêu cầu tư vấn xin vui lòng liên hệ:

CÔNG TY LUẬT TNHH APRA

Địa chỉ: Tầng 7, số 57 Trần Quốc Toản, phường Trần Hưng Đạo, quận Hoàn Kiếm, Thành phố Hà Nội, Việt Nam.

Email: info@apra.vn

Hotline: 024.23486234 – 0948495885